Het bestrijden van malware op Windows 10 kan soms verrassend lastig zijn. Misschien voelt je pc ineens trager aan dan normaal, verschijnen er willekeurige advertenties of vreemde programma’s zonder waarschuwing. Of erger nog, de startpagina van je browser wordt gekaapt of je wordt doorgestuurd naar dubieuze websites. Het is frustrerend, en als je een paar basisdingen hebt geprobeerd zonder succes, is het waarschijnlijk tijd om wat dieper te graven. Het doel is om van die vervelende bedreigingen af te komen, de controle terug te krijgen en je systeem in de toekomst schoon te houden. Deze methoden zijn ontworpen om eenvoudig maar effectief te zijn, vooral omdat malware zich graag verstopt of moeilijk te verwijderen is. Bovendien maakt het begrijpen van wat er gebeurt het gemakkelijker om te voorkomen dat het terugkomt.
Malware verwijderen uit Windows 10: een beknopte handleiding
Begin met de internetverbinding te verbreken.
Dit is misschien wat voor de hand liggend, maar wel ontzettend belangrijk. Koppel je Ethernetkabel los of schakel je wifi uit. Waarom? Malware probeert vaak gegevens te verzenden of te communiceren met externe servers zodra het op je computer staat. Als je de verbinding verbreekt, kan het niet communiceren. Het is alsof je je geïnfecteerde pc in digitale quarantaine plaatst. In sommige gevallen kan het je netwerkadapter of wifi opnieuw opstarten, dus schakel deze indien nodig uit. Deze stap helpt de infectie in te dammen en voorkomt dat deze zich verspreidt of gegevens steelt terwijl je probeert het probleem op te lossen.
Opstarten in de veilige modus
Start je pc opnieuw op en ga naar de veilige modus. Dit is in feite een uitgeklede versie van Windows die alleen de essentiële programma’s laadt. Je kunt dit doen door op Start te klikken, vervolgens op Instellingen > Update & beveiliging > Herstel en onder Geavanceerde opstartopties de optie Nu opnieuw opstarten te kiezen. Ga vervolgens naar Probleemoplossing > Geavanceerde opties > Opstartinstellingen en klik op Opnieuw opstarten. Nadat de computer opnieuw is opgestart, selecteer je 4) Veilige modus inschakelen of druk je op de 4Enter-toets. In de veilige modus wordt de meeste malware inactief of geblokkeerd, omdat de gebruikelijke programma’s die automatisch opstarten niet actief zijn. Dit maakt het een stuk gemakkelijker om ongewenste programma’s te vinden en te verwijderen.
Verwijder tijdelijke bestanden
Druk op Win + R, typ temp, druk op Enter en verwijder alles in die map. Doe hetzelfde voor %temp%. Ga ook naar Bestandsverkenner, open Deze pc > C: > Windows > Temp en maak ook die map leeg. Dit helpt omdat malware vaak delen van zichzelf in deze tijdelijke mappen verstopt, in de hoop je systeem na een herstart opnieuw te infecteren. Door deze mappen te verwijderen, kun je soms resterende malwarebestanden verwijderen en schijfruimte vrijmaken – een win-winsituatie.
Voer een volledige scan uit met Windows Beveiliging.
Open Windows Beveiliging via het Startmenu of de zoekbalk. Ga naar Virus- en bedreigingsbeveiliging > Scanopties en kies Volledige scan. Klik op Nu scannen en laat het programma zijn werk doen. Het is erg goed in het opsporen van veelvoorkomende bedreigingen, vooral als ze nog niet diep in het systeem zijn ingebed. Zorg ervoor dat u het scanproces volledig afmaakt, vooral omdat het alle hoeken en gaten scant. Het kan even duren, maar wees gerust, het is het wachten waard.
Gebruik een tweede scanner, met name Malwarebytes.
Download Malwarebytes (er is een gratis versie beschikbaar) van hun officiële website. Installeer het, werk de malwaredefinities bij en voer een volledige systeemscan uit. Waarom zou je dat doen? Omdat Windows Beveiliging goed is, maar niet perfect — geen enkel programma detecteert alles. Malwarebytes kan dingen opsporen die Defender niet detecteert, vooral de meer sluwe soorten zoals adware, spyware of rootkits. Soms is het een kwestie van verschillende programma’s uitproberen; het ene programma detecteert de malware die het andere over het hoofd heeft gezien. Het is net alsof je je werk dubbel controleert.
Verwijder alle vreemde of verdachte programma’s.
Ga naar Instellingen > Apps > Apps en functies en zoek naar verdachte of onbekende programma’s. Klik met de rechtermuisknop en kies Verwijderen. Malware vermomt zich vaak als legitieme apps, of het installeren van één kwaadaardig programma kan andere rommel met zich meebrengen. Als een programma er verdacht uitziet, zoek dan online naar de naam ervan. Als het als schadelijk wordt aangemerkt, verwijder het dan onmiddellijk. Start je pc daarna opnieuw op om er zeker van te zijn dat het programma is verwijderd.
Stel je browsers opnieuw in.
Als je startpagina is veranderd of als je overal advertenties ziet, is het tijd voor een frisse start. Open de instellingen van je browser. Ga in Chrome naar Instellingen > Geavanceerd > Resetten en opruimen > Instellingen herstellen naar de oorspronkelijke standaardwaarden. Doe dit voor elke browser die je gebruikt. Hiermee verwijder je gekaapte instellingen, ongewenste extensies of toolbars die malware vaak probeert te installeren. Soms is een reset voldoende om de malware te verwijderen zonder de browser volledig opnieuw te installeren.
Update alles
Zodra je er redelijk zeker van bent dat de malware verwijderd is, werk je Windows bij via Instellingen > Update & beveiliging > Windows Update. Werk ook al je browsers en je antivirus-/malwareprogramma’s bij. Softwarepatches verhelpen kwetsbaarheden die malware later zou kunnen misbruiken. In feite dicht je alle gaten na de eerste opruiming – het is alsof je alle deuren achter je op slot doet. Houd alles up-to-date om een stap voor te blijven.
En ja, zodra je systeem weer op de rails staat, helpen goede beveiligingsgewoonten enorm. Gebruik unieke, sterke wachtwoorden, klik niet op verdachte links of bijlagen en download geen rommel van dubieuze websites. Regelmatige back-ups lijken nu misschien vervelend, maar ze zijn je vangnet als zoiets ooit nog eens gebeurt. Soms is malware gewoon een hardnekkige boosdoener, maar met geduld en de juiste tools kunnen de meeste infecties worden verwijderd.